Wszystkich Świętych – skąd to święto

Dzień Wszystkich Świętych to jedno z najważniejszych świąt religijnych w kalendarzu chrześcijańskim. Tradycja ta sięga pierwszych wieków naszej ery i do dziś cieszy się niesłabnącą popularnością na całym świecie. Ale czy wiesz, skąd właściwie się wzięło to święto i dlaczego obchodzimy je akurat 1 listopada?

Jaka jest historia święta Wszystkich Świętych

Pierwsze wzmianki o obchodach Wszystkich Świętych pojawiają się w IV wieku. Wtedy to Kościół chrześcijański ustanowił święto upamiętniające wszystkich wyznawców Chrystusa, którzy osiągnęli życie wieczne. Początkowo święto to obchodzono w różnych dniach, aż w 835 roku papież Grzegorz IV ustanowił stałą datę – 1 listopada.

Wybór tej daty nie był przypadkowy. Wiązał się on z przedchrześcijańskimi tradycjami celtyckich ludów zamieszkujących tereny dzisiejszej Irlandii, Szkocji i Walii. W kalendarzu celtyckim 1 listopada był dniem Samhain, nazywanym też „nowym rokiem” oznaczającym koniec żniw i początek zimy. Wierzono wtedy, że tego dnia granica między światem żywych a umarłych zaciera się, a dusze zmarłych mogą powrócić na ziemię. Chcąc ułatwić konwersję ludności na chrześcijaństwo, Kościół postanowił wykorzystać tę przedchrześcijańską tradycję i wpisać ją w obchody dnia Wszystkich Świętych. W ten sposób pogańskie wierzenia w duchy zmarłych zostały zastąpione kultem świętych i modlitwami za dusze czyśćcowe.

Tradycje związane z dniem Wszystkich Świętych

Obchody dnia Wszystkich Świętych kojarzą się dziś przede wszystkim z odwiedzaniem cmentarzy, zapalaniem zniczy i kładzeniem kwiatów na grobach bliskich. Jest to czas refleksji nad życiem, śmiercią i wiecznością. Jednak tradycje związane z tym świętem sięgają znacznie głębiej. Jedną z najstarszych tradycji jest przebieranie się za postacie ze świata duchów. Korzenie tego zwyczaju sięgają jeszcze czasów pogańskich, kiedy ludzie przebierali się za duchy zmarłych, aby je przebłagać i zapewnić sobie ich przychylność. Chrześcijaństwo zaadaptowało tę tradycję, nadając jej nowe znaczenie.

Innym charakterystycznym elementem obchodów jest zapalanie zniczy na grobach bliskich. Tradycja ta, wywodząca się z pogańskich praktyk czczenia przodków, w chrześcijańskiej interpretacji stała się manifestacją pamięci o zmarłych oraz wiary w życie wieczne. Płomień znicza ma oświetlać drogę duszom opuszczającym ten świat.

Popularną tradycją jest wycinanie lampionów z dyni, popularnie zwanych „dyniowymi ludkami” (jack-o’-lanterns). Zwyczaj ten, choć kojarzony dziś głównie z Halloween, ma swoje korzenie w irlandzkiej legendzie o Stingy Jacku, który podstępem oszukał diabła. W tradycji amerykańskiej dynie stały się popularnym elementem dekoracji związanych z Halloween, jednak w Europie zyskały nowe znaczenie — symbolizują one dusze czyśćcowe, poszukujące wytchnienia.

W wielu krajach Dniu Wszystkich Świętych towarzyszy również przygotowywanie specjalnych potraw i słodyczy. Wśród nich można wymienić ciasteczka duszki (soul cakes), które pierwotnie miały być ofiarowane ubogim, aby ci modlili się za dusze przodków. Dziś te słodkie przysmaki stały się nieodłącznym elementem obchodów tego święta.

Chociaż obchody dnia Wszystkich Świętych ewoluowały na przestrzeni wieków, ich głębsze znaczenie pozostaje niezmienne. Jest to czas, gdy szczególnie wspominamy tych, którzy odeszli, i modlimy się za ich dusze. To także moment refleksji nad przemijaniem i nieuchronnością śmierci. Dla wierzących dzień Wszystkich Świętych to ponadto święto upamiętniające tych, którzy osiągnęli życie wieczne. Kościół katolicki i prawosławny czczą tego dnia wszystkich świętych, kanonizowanych i niekanonizowanych, którzy cieszą się chwałą nieba. To dla nich zapalamy znicze i składamy kwiaty na grobach. Choć obchody dnia Wszystkich Świętych mogą niekiedy przybierać formę radosnego świętowania, to jednak w swej istocie jest to czas zadumy, refleksji i modlitwy. To święto, które przypomina nam o ulotności ludzkiego życia, ale także o nadziei na życie wieczne.